Bijles geschiedenis

Bijles geschiedenis voor ieder niveau

De hoeveelheid lesstof en het soort vragen verschillen per opleiding en leerjaar. Daarom sluit de bijles altijd aan op jouw niveau, lesmethode en hulpvraag.

Je kunt je eigen lesmateriaal en opdrachten vooraf delen. Zo sluit de uitleg direct aan op de methode en lesstof die je op school behandelt.

Het verschil tussen geschiedenis in de onderbouw en bovenbouw

In de onderbouw maak je kennis met de belangrijkste gebeurtenissen, personen en ontwikkelingen uit de tien tijdvakken. De nadruk ligt vooral op het opbouwen van chronologisch overzicht en het leren en begrijpen van historische begrippen.

In de bovenbouw wordt meer van je historische denkvaardigheden gevraagd. Je moet gebeurtenissen verklaren, bronnen analyseren, perioden vergelijken en kennis toepassen op nieuwe situaties. Op havo en vwo werk je daarnaast met kenmerkende aspecten en historische contexten.

De docent houdt rekening met dit verschil. In de onderbouw ligt de nadruk vaker op overzicht, begrippen en basisverbanden. In de bovenbouw werk je meer aan historische redeneringen, bronanalyse en examenvaardigheden.

Zo ziet een bijles geschiedenis eruit

Vooraf stuur je het relevante hoofdstuk, de leerdoelen, opdrachten of een eerdere toets naar de docent. De docent kan zich daardoor voorbereiden en tijdens de bijles direct met jouw hulpvraag beginnen.

Stel dat je moeite hebt met een vraag over het ontstaan van de Eerste Wereldoorlog. Je kent verschillende gebeurtenissen, maar weet niet welke je als oorzaak, aanleiding of gevolg moet noemen.

Tijdens de bijles bekijken jullie eerst een vraag die fout is gegaan. De docent onderzoekt vervolgens bij welke stap het misgaat:

• Begrijp je welke periode en gebeurtenis centraal staan?
• Weet je wat het verschil is tussen een oorzaak en een aanleiding?
• Kun je oorzaken op lange en korte termijn onderscheiden?
• Kun je bepalen welke kennis relevant is voor de vraag?
• Geef je voldoende uitleg bij het genoemde voorbeeld?
• Leg je duidelijk het verband met de Eerste Wereldoorlog?
• Sluit je antwoord precies aan op het gebruikte vraagwoord?

Daarna beantwoorden jullie samen een vergelijkbare vraag. Vervolgens probeer je een nieuwe vraag zelfstandig te maken. De docent kijkt mee, stelt vragen en helpt je om het antwoord steeds nauwkeuriger te formuleren.

Aan het einde van de les heb je niet alleen de vraag beantwoord, maar beschik je ook over een aanpak die je tijdens een volgende toets opnieuw kunt gebruiken.

Een geschiedenisvraag stap voor stap beantwoorden

Bij een geschiedenisvraag is het belangrijk dat je niet direct alles opschrijft wat je over het onderwerp weet. Eerst moet duidelijk zijn wat de vraag precies van je vraagt.

Je kunt bijvoorbeeld deze stappen volgen:

1. Lees welk historisch onderwerp en welke periode centraal staan.
2. Onderstreep het vraagwoord, zoals noem, beschrijf, leg uit of verklaar.
3. Controleer hoeveel elementen of argumenten je moet geven.
4. Bepaal welke historische kennis relevant is.
5. Gebruik informatie uit de bron wanneer de vraag daarom vraagt.
6. Leg het verband tussen je kennis en de vraag duidelijk uit.
7. Controleer of je alle onderdelen van de vraag hebt beantwoord.

Bij een vraag van twee punten moet je vaak twee elementen noemen of één volledig verband uitleggen. De docent helpt je herkennen hoe uitgebreid je antwoord moet zijn.

Voorbereiden op een geschiedenistoets

Heb je binnenkort een toets? Dan richten we de bijles op de hoofdstukken, begrippen en historische vaardigheden die worden getoetst.

De docent kan je helpen om:

• De belangrijkste theorie te herhalen
• Begrippen en gebeurtenissen overzichtelijk te ordenen
• Een tijdlijn of oorzakenschema te maken
• Hoofd- en bijzaken te onderscheiden
• Kenmerkende aspecten te leren
• Fouten uit een eerdere toets te analyseren
• Bronvragen te oefenen
• Open vragen volledig te beantwoorden
• Een haalbare leerplanning te maken
• Te controleren of je de stof zelfstandig beheerst

Je kunt een losse bijles volgen voor één specifieke toets. Wanneer je structureel moeite hebt met geschiedenis, kun je meerdere lessen inplannen om achterstanden weg te werken en een sterker historisch overzicht op te bouwen.

Geschiedenis leren zonder alles uit je hoofd te stampen

Voor geschiedenis moet je feiten en begrippen kennen. Het wordt alleen veel gemakkelijker om deze te onthouden wanneer je begrijpt hoe gebeurtenissen met elkaar samenhangen.

In plaats van één lange samenvatting kun je de stof bijvoorbeeld ordenen op:

• Personen
• Gebeurtenissen
• Oorzaken
• Aanleidingen
• Gevolgen
• Veranderingen
• Overeenkomsten en verschillen
• Politieke ontwikkelingen
• Economische ontwikkelingen
• Sociale ontwikkelingen
• Culturele ontwikkelingen

De docent helpt je om van een hoofdstuk een overzichtelijk verhaal te maken. Daardoor kun je feiten beter plaatsen en hoef je minder losse informatie uit je hoofd te leren.

Examenvoorbereiding geschiedenis

Tijdens het centraal examen moet je historische kennis combineren met vaardigheden zoals bronanalyse, chronologie, contextualiseren en het verklaren van ontwikkelingen.

Tijdens de examenvoorbereiding werk je met echte of vergelijkbare examenopgaven. De docent helpt je onder andere met:

• Kenmerkende aspecten toepassen
• Historische contexten herhalen
• Gebeurtenissen chronologisch ordenen
• Oorzaken en gevolgen verklaren
• Continuïteit en verandering herkennen
• Standplaatsgebondenheid uitleggen
• De betrouwbaarheid en bruikbaarheid van bronnen beoordelen
• Spotprenten en propagandabronnen analyseren
• Antwoorden afstemmen op het aantal punten
• Efficiënt omgaan met de beschikbare tijd
• Veelgemaakte fouten herkennen

Door je fouten te analyseren, ontdek je met welke onderwerpen en vraagsoorten je nog moeite hebt. Zo besteed je de resterende voorbereidingstijd aan de onderdelen waarmee je de meeste punten kunt winnen.